Từ ngày 1/7/2026, Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi quan trọng về thuế đối với nhà đầu tư chứng khoán. Có tin đồn rằng “sắp đánh thuế 20% trên lãi chứng khoán” khiến nhiều người lo lắng, nhưng sự thật không hoàn toàn như vậy.
Bài viết này tổng hợp chi tiết các quy định thuế chứng khoán năm 2026 đã được ban hành chính thức, phân biệt rõ giữa những gì đã thành luật và những gì vẫn đang là đề xuất, kèm case study tính thuế thực tế để nhà đầu tư có thể áp dụng ngay.
Luật 109/2025/QH15 giữ nguyên mức thuế chuyển nhượng chứng khoán 0,1% cho cổ phiếu niêm yết. Điểm mới quan trọng nhất là miễn thuế chuyển nhượng chứng chỉ đầu tư chứng quỹ mở nếu nắm giữ trên 2 năm và giảm thuế lợi tức từ quỹ từ 5% xuống 2,5%. Đề xuất đánh thuế 20% trên lãi chứng khoán chưa có hiệu lực.
Luật Thuế TNCN 2025 (109/2025/QH15) có hiệu lực từ 1/7/2026: những điểm chính về chứng khoán
Ngày 29/11/2025, Quốc hội thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, thay thế Luật TNCN cũ từ năm 2007 (Cổng TTĐT Chính phủ). Luật này có hiệu lực từ 1/7/2026, riêng thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Đối với nhà đầu tư chứng khoán, luật mới chia thu nhập từ chuyển nhượng vốn thành 3 nhóm:
- Thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn trong các tổ chức kinh tế
- Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán
- Thu nhập từ chuyển nhượng vốn dưới các hình thức khác
Mỗi nhóm có cách tính thuế khác nhau, và đây là nơi nhiều nhà đầu tư dễ nhầm lẫn nhất.
Rất nhiều tin đồn trên mạng xã hội cho rằng “từ tháng 7/2026 đánh thuế 20% trên lãi chứng khoán”. Đây là thông tin chưa chính xác. Mức 20% chỉ áp dụng cho chuyển nhượng vốn (cổ phần công ty chưa niêm yết), không phải giao dịch cổ phiếu trên sàn.
Thuế chuyển nhượng chứng khoán 2026: giữ nguyên 0,1%
Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật 109/2025/QH15 mà Bộ Tài chính công bố, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán tiếp tục nộp thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần, giống quy định hiện hành.
Cụ thể, đối tượng áp dụng mức 0,1% này gồm:
- Chuyển nhượng cổ phiếu của công ty đại chúng, tổ chức niêm yết, tổ chức đăng ký giao dịch
- Chuyển nhượng quyền mua cổ phiếu
- Chuyển nhượng trái phiếu, tín phiếu
- Chuyển nhượng chứng chỉ quỹ
- Các loại chứng khoán khác theo quy định của pháp luật về chứng khoán
Lý do giữ nguyên mức 0,1%: với chứng khoán niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên sở giao dịch chứng khoán, giá chuyển nhượng rõ ràng, minh bạch, giao dịch diễn ra thường xuyên với tần suất liên tục. Việc áp dụng thuế suất 0,1% trên doanh thu là phương án thuận tiện, dễ thực hiện và phù hợp với điều kiện hạ tầng quản lý dữ liệu hiện tại của thị trường chứng khoán Việt Nam (theo Bộ Tài chính).
Theo tôi, quyết định giữ nguyên mức 0,1% là hợp lý trong bối cảnh hiện tại. Hạ tầng kết nối giữa các công ty chứng khoán và cơ quan thuế vẫn chưa đủ đồng bộ để chuyển sang đánh thuế trên lãi thực tế. Chuyển đổi quá sớm có thể tạo ra gánh nặng hành chính không cần thiết.
Thuế cổ tức chứng khoán 2026: vẫn 5%
Thuế TNCN đối với cổ tức không thay đổi trong Luật 109/2025/QH15. Cụ thể:
| Loại cổ tức | Thuế suất | Ai khai và nộp |
|---|---|---|
| Cổ tức bằng tiền mặt | 5% | Công ty phát hành khấu trừ và nộp thay |
| Cổ tức bằng cổ phiếu | 5% | Nhà đầu tư tự khai khi bán cổ phiếu thưởng |
| Cổ tức từ quỹ mở (lợi tức) | 2,5% (giảm 50%) | Công ty quản lý quỹ khấu trừ |
Một điểm nhiều nhà đầu tư không biết: cổ tức bằng cổ phiếu (trả bằng cổ phiếu thay vì tiền mặt) cũng bị tính thuế 5%. Công ty chứng khoán sẽ khấu trừ thuế khi nhà đầu tư bán số cổ phiếu thưởng này.
Nhiều người nghĩ “cổ tức bằng cổ phiếu là miễn thuế” vì không thấy bị trừ tiền. Thực tế, thuế được khấu trừ khi bạn bán, không phải khi nhận. Đây là một cái bẫy tâm lý: bạn tưởng mình được free cổ phiếu, nhưng khi bán ra mới biết mình đang nợ thuế 5% trên toàn bộ giá trị.
Điểm mới đáng chú ý nhất: miễn thuế chứng chỉ quỹ nắm giữ trên 2 năm
Đây là thay đổi lớn nhất và có tác động mạnh nhất đến nhà đầu tư cá nhân trong Luật 109/2025/QH15. Cụ thể:
- Miễn 100% thuế chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nếu nắm giữ từ 2 năm trở lên. Trước đây, bất kỳ khi nào bán chứng chỉ quỹ đều chịu thuế 0,1%.
- Giảm 50% thuế lợi tức từ quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ đầu tư bất động sản: từ 5% xuống còn 2,5%.
Chính sách này được thiết kế để khuyến khích đầu tư dài hạn qua kênh quỹ mở. Tôi cho rằng đây là một bước đi thông minh của nhà làm luật. Thay vì giảm thuế tràn lan cho mọi giao dịch, họ tạo ưu đãi có điều kiện: ở lại càng lâu, càng được lợi.
Theo bà Nguyễn Ngọc Linh, Tổng giám đốc CTCK DNSE (dẫn thống kê không chính thức thường được nhắc trên thị trường, 17/7/2025), khoảng 95% nhà đầu tư cá nhân thua lỗ và tuổi thọ tham gia trung bình chỉ khoảng 2 năm. Đây là con số tham khảo — chưa có thống kê chính thức từ VSDC/UBCKNN về tỷ lệ lãi-lỗ của nhà đầu tư cá nhân. Miễn thuế cho quỹ mở chính là đòn bẩy để kéo nhà đầu tư cá nhân vào kênh đầu tư chuyên nghiệp, có kỷ luật hơn.
Đề xuất đánh thuế 20% trên lãi chứng khoán: đang ở đâu?
Đây là chủ đề gây tranh cãi nhất thời gian qua. Bộ Tài chính từng đề xuất phương án: cá nhân chuyển nhượng chứng khoán chịu thuế suất 20% trên thu nhập tính thuế (giá bán trừ giá mua và chi phí hợp lý). Nếu không xác định được giá mua, thuế bằng 0,1% trên giá bán như hiện hành.
Tuy nhiên, theo dự thảo Nghị định hướng dẫn chi tiết Luật 109/2025/QH15 được Thời báo Tài chính Việt Nam đưa tin, phương án 20% hiện KHÔNG được áp dụng cho chứng khoán niêm yết. Thay vào đó, mức 0,1% vẫn được giữ nguyên cho giao dịch trên sàn.
Mức 20% chỉ áp dụng cho chuyển nhượng vốn trong các tổ chức kinh tế và cổ phần công ty chưa niêm yết.
Cuối năm 2025, Bộ Tài chính từng đề xuất phương án thuế 20% trên lãi chứng khoán. Nhiều chuyên gia, như ông Nguyễn Anh Đức (Giám đốc điều hành SBBS), cho rằng mức này là quá cao khi nhiều nước chỉ áp dụng 10-15%. Ông Nguyễn Thế Minh (Yuanta Việt Nam) đề xuất xây dựng lộ trình với thuế suất theo thời gian nắm giữ. Tuy nhiên, đề xuất này chưa được thông qua cho giao dịch chứng khoán niêm yết.
Bảng so sánh thuế chứng khoán trước và sau 1/7/2026
| Loại thu nhập | Trước 1/7/2026 | Từ 1/7/2026 | Thay đổi |
|---|---|---|---|
| Chuyển nhượng cổ phiếu niêm yết | 0,1% trên giá bán | 0,1% trên giá bán | Không đổi |
| Chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở (<2 năm) | 0,1% trên giá bán | 0,1% trên giá bán | Không đổi |
| Chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở (≥2 năm) | 0,1% trên giá bán | Miễn thuế | ✅ Lợi hơn |
| Cổ tức tiền mặt từ cổ phiếu | 5% | 5% | Không đổi |
| Lợi tức từ quỹ mở | 5% | 2,5% (giảm 50%) | ✅ Lợi hơn |
| Chuyển nhượng vốn (cổ phần chưa niêm yết) | 20% trên lãi | 20% trên lãi (hoặc 2% trên giá bán nếu không xác định giá mua) | Không đổi |
| Lãi trái phiếu chính phủ | Miễn thuế | Miễn thuế | Không đổi |
| Lãi tiền gửi ngân hàng | Miễn thuế | Miễn thuế | Không đổi |
Case study: Tính thuế thực tế cho nhà đầu tư với 3 kịch bản
Để thấy rõ tác động, tôi lấy ví dụ với 3 nhà đầu tư khác nhau, cùng đầu tư 1 tỷ đồng và cùng đạt lợi nhuận 200 triệu sau 3 năm.
Kịch bản A: Nhà đầu tư tự mua cổ phiếu
- Vốn: 1 tỷ đồng, mua cổ phiếu trên sàn
- Sau 3 năm, giá trị lên 1,2 tỷ, bán ra
- Thuế chuyển nhượng: 0,1% x 1,2 tỷ = 1,2 triệu đồng
- Cổ tức nhận được (giả sử 5%/năm): 50 triệu/năm, thuế 5% = 2,5 triệu/năm
- Tổng thuế sau 3 năm: 1,2 triệu + 7,5 triệu = 8,7 triệu
Kịch bản B: Nhà đầu tư qua quỹ mở, nắm dưới 2 năm
- Vốn: 1 tỷ đồng, mua chứng chỉ quỹ
- Sau 1,5 năm, giá trị lên 1,2 tỷ, bán ra
- Thuế chuyển nhượng: 0,1% x 1,2 tỷ = 1,2 triệu đồng
- Lợi tức quỹ (giả sử 4%/năm): 40 triệu/năm, thuế 2,5% = 1 triệu/năm
- Tổng thuế sau 1,5 năm: 1,2 triệu + 1,5 triệu = 2,7 triệu
Kịch bản C: Nhà đầu tư qua quỹ mở, nắm trên 2 năm
- Vốn: 1 tỷ đồng, mua chứng chỉ quỹ
- Sau 3 năm, giá trị lên 1,2 tỷ, bán ra
- Thuế chuyển nhượng: Miễn thuế (do nắm giữ ≥2 năm)
- Lợi tức quỹ (giả sử 4%/năm): 40 triệu/năm, thuế 2,5% = 1 triệu/năm
- Tổng thuế sau 3 năm: 0 đồng + 3 triệu = 3 triệu
Nhà đầu tư qua quỹ mở và nắm giữ trên 2 năm (kịch bản C) tiết kiệm được 65% tiền thuế so với tự đầu tư cổ phiếu trực tiếp (kịch bản A) — 3 triệu so với 8,7 triệu. Chưa kể quỹ mở có đội ngũ chuyên nghiệp quản lý và đa dạng hóa danh mục tốt hơn.
Theo tôi, kịch bản C là minh chứng rõ nhất cho định hướng của nhà làm luật: họ muốn nhà đầu tư cá nhân dịch chuyển từ tự đầu cơ sang ủy thác cho quỹ chuyên nghiệp. Và họ dùng chính sách thuế để làm điều đó, thay vì ép buộc.
Phản biện: Những điểm bất cập của Luật Thuế chứng khoán 2026
Dù có nhiều điểm tiến bộ, Luật thuế chứng khoán 2026 vẫn còn những bất cập mà nhà đầu tư cần biết.
Bất công với người bán lỗ
Với mức thuế 0,1% trên giá bán, nhà đầu tư bán lỗ vẫn phải nộp thuế. Đây là vấn đề được ông Vương Tiến Thông nêu lên với Bộ Tài chính: chưa phản ánh đúng bản chất của thuế thu nhập — có thu nhập mới nộp thuế, lỗ thì không. Nếu mua 1 tỷ, bán 800 triệu (lỗ 200 triệu), bạn vẫn phải nộp 800.000 đồng tiền thuế.
Đề xuất 20%: tốt về lý thuyết, khó về thực tế
Các chuyên gia từ SBBS chỉ ra nhiều vấn đề nếu chuyển sang thuế 20% trên lãi:
- Nhà đầu tư giao dịch ở nhiều tài khoản, nhiều công ty chứng khoán, cuối năm phải tổng hợp tất cả — cực kỳ phức tạp
- Lỗ năm ngoái, lãi năm nay: có được bù trừ không? Dự thảo chưa làm rõ
- Phí môi giới, phí vay ký quỹ có được khấu trừ không?
- Nguồn thu thuế sẽ không ổn định — thị trường xuống, thu ngân sách giảm mạnh
Quỹ mở: không phải lúc nào cũng tốt
Miễn thuế cho quỹ mở là tốt, nhưng nhà đầu tư cần hiểu rủi ro: phí quản lý quỹ (thường 1,5-2,5%/năm) vẫn cao hơn tự đầu tư trực tiếp. Nếu thị trường đi ngang 3 năm, phí quản lý có thể “ăn mòn” tới 5-7% tổng tài sản, cao hơn nhiều so với tiền thuế tiết kiệm được.
Chiến lược tối ưu thuế cho nhà đầu tư cá nhân từ 1/7/2026
Dựa trên các quy định mới, tôi đề xuất một số điều chỉnh trong chiến lược đầu tư:
- Tận dụng quỹ mở cho mục tiêu dài hạn. Nếu bạn định đầu tư trên 2 năm, quỹ mở là kênh được ưu đãi thuế nhất. Tiết kiệm được 0,1% thuế chuyển nhượng + 2,5% thuế lợi tức.
- Giữ chứng chỉ quỹ trên 2 năm. Nghe đơn giản nhưng nhiều người không làm được. Nếu bạn rút trước 2 năm (dù chỉ thiếu 1 ngày), bạn mất toàn bộ ưu đãi.
- Cân nhắc cổ tức bằng tiền mặt vs tái đầu tư. Cổ tức tiền mặt bị đánh thuế 5% ngay, trong khi tái đầu tư giúp tiền đẻ ra tiền trước khi bị đánh thuế.
- Với cổ phiếu riêng lẻ: Hạn chế giao dịch ngắn hạn quá nhiều để giảm chi phí thuế và phí môi giới. Mỗi lần bán bạn mất 0,1% + 0,15% phí môi giới trung bình.
- Lưu giữ hồ sơ giá mua. Nếu trong tương lai Việt Nam chuyển sang đánh thuế trên lãi, bạn sẽ cần chứng minh giá mua để tránh bị tính thuế 2% trên giá bán.
Các đề xuất điều chỉnh thuế vẫn có thể thay đổi. Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật 109/2025/QH15. Nhà đầu tư nên theo dõi các cập nhật chính thức từ Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Tôi thấy nhiều nhà đầu tư cá nhân vẫn chưa tận dụng được ưu đãi thuế từ quỹ mở, đơn giản vì họ không đọc kỹ luật mới. Đây là cơ hội đáng kể mà chỉ cần thay đổi thói quen đầu tư là có thể hưởng lợi.
So sánh thuế chứng khoán Việt Nam với các nước trong khu vực
| Quốc gia | Thuế chuyển nhượng | Thuế cổ tức | Thuế trên lãi vốn |
|---|---|---|---|
| Việt Nam | 0,1% trên giá bán | 5% | 0% (chưa áp dụng) |
| Singapore | 0% | 0% (miễn thuế cổ tức) | 0% |
| Thái Lan | 0,1% trên giá bán | 10% | 0% (miễn thuế cho cá nhân) |
| Malaysia | 0,1% trên giá bán | 0% (miễn thuế) | 0% |
| Indonesia | 0,1% trên giá bán | 10% (final) | 0% |
| Philippines | 0,6% trên giá bán | 10% | 15% (nếu nắm giữ <30 ngày) |
| Mỹ | 0% | 0-23,8% (tùy thu nhập) | 0-23,8% (tùy thời gian nắm giữ) |
Có thể thấy, mức thuế chuyển nhượng 0,1% của Việt Nam ở mức trung bình thấp trong khu vực, ngang với Thái Lan, Malaysia, Indonesia. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn là một trong số ít nước chưa miễn thuế cổ tức cho nhà đầu tư cá nhân.
Theo tôi, nếu so với Singapore — quốc gia không đánh thuế bất kỳ khoản nào từ đầu tư chứng khoán — môi trường thuế của Việt Nam vẫn còn khoảng cách khá xa. Nhưng so với Philippines hay Mỹ, mức thuế của Việt Nam vẫn tương đối nhẹ cho nhà đầu tư dài hạn.
Câu hỏi thường gặp
Tôi mua và bán cổ phiếu trong cùng ngày, thuế tính thế nào?
Thuế 0,1% tính trên mỗi lần bán, không phải mua. Dù bạn giao dịch trong ngày hay trong tháng, mỗi lệnh bán đều bị khấu trừ 0,1% ngay tại thời điểm khớp lệnh. Nếu mua 5 tỷ và bán 5 tỷ trong phiên, bạn nộp thuế 5 triệu cho lần bán đó (0,1% x 5 tỷ).
Nếu tôi lỗ 500 triệu nhưng lãi 50 triệu ở mã khác, tôi có được bù trừ không?
Với quy định hiện hành và Luật 109/2025/QH15, bạn không được bù trừ lãi lỗ giữa các mã cổ phiếu. Thuế 0,1% tính trên từng lần bán, không phải trên tổng lãi lỗ cuối năm. Mỗi lần bán lãi 50 triệu, bạn nộp thuế dựa trên giá bán. Mỗi lần bán lỗ 500 triệu, bạn vẫn nộp thuế 0,1% trên giá bán. Đây là điểm bất cập lớn nhất của cách tính thuế hiện tại.
Tôi mua chứng chỉ quỹ từ năm 2024, giữ đến tháng 7/2026 là được 2,5 năm — có được miễn thuế không?
Có. Thời gian nắm giữ được tính từ ngày mua đến ngày bán. Nếu bạn mua từ năm 2024 và bán sau 1/7/2026 (khi luật có hiệu lực), thời gian nắm giữ trên 2 năm, bạn được miễn toàn bộ thuế chuyển nhượng chứng chỉ quỹ. Đây là cơ hội cho những ai đã đầu tư quỹ mở từ sớm.
Thuế 20% trên lãi chứng khoán khi nào có hiệu lực?
Tính đến tháng 6/2026, đề xuất này chưa được thông qua. Bộ Tài chính từng đề xuất nhưng sau đó dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật 109/2025/QH15 vẫn giữ mức 0,1% cho chứng khoán niêm yết. Mức 20% chỉ áp dụng cho chuyển nhượng vốn (cổ phần công ty chưa niêm yết). Tuy nhiên, đây vẫn là hướng cải cách dài hạn, nhà đầu tư nên theo dõi và chuẩn bị tâm lý.
Làm sao để tôi biết công ty chứng khoán đã khấu trừ thuế đúng?
Sao kê giao dịch hàng tháng của công ty chứng khoán sẽ thể hiện rõ khoản thuế TNCN đã khấu trừ. Bạn nên kiểm tra sao kê định kỳ, đối chiếu số lệnh bán với số thuế bị khấu trừ. Nếu phát hiện sai sót (thường rất hiếm), liên hệ ngay bộ phận hỗ trợ khách hàng hoặc phòng thuế của công ty chứng khoán. Cuối năm, bạn có thể tổng hợp sao kê để phục vụ quyết toán thuế nếu cần.
